Polimata

Natalia

HasłoPodstawy3 min. czytania 6 źródełZweryfikowany

Natalia nosi w sobie Boże Narodzenie, choć pierwsi chrześcijanie świętowali „dzień narodzin” świętego w rocznicę jego śmierci.

W skrócie

Imię pochodzi od łacińskiego natalis, „urodzeniowy, związany z narodzinami”12. W łacinie kościelnej natalis oznaczało Boże Narodzenie i imię często nadawano dzieciom urodzonym w pobliżu tego święta12. W 2025 r. otrzymały je w Polsce jako pierwsze imię 892 dziewczynki3.

Droga słowa

  • łacina · natalis (dies), „dzień narodzin”: Rzymianie nazywali tak urodziny, a już przed chrześcijaństwem, przynajmniej niekiedy, także rocznice, np. objęcia władzy przez cesarza4
  • łacina kościelna · natalis jako Boże Narodzenie2 i jako dzień śmierci męczennika, jego „narodziny” dla nowego życia4
  • łacina średniowieczna · imię Natalia, Nadalia: zapisy z Francji z 814 r. i ok. 823 r., z Hiszpanii z 889 r.1 · IX w.
  • polski · Natalia: w 2020 r. dostało je 2653 dziewczynek (22. miejsce wśród pierwszych imion), w 2025 r. 892 (40. miejsce)53

Historia

Imię nosiły m.in. dwie męczennice. Natalia z Nikomedii, według żywota przekazywanego w Kościele prawosławnym, była żoną Adriana, przełożonego pretorium w Nikomedii, który za cesarza Maksymiana (305–311) sam kazał dopisać się do listy chrześcijan6. Potajemna chrześcijanka odwiedzała go w więzieniu i umacniała przed śmiercią, a potem schroniła się w Bizancjum przed narzucanym jej małżeństwem; oboje uchodzą za patronów małżonków6. Słownik średniowiecznych imion DMNES wspomina też hiszpańską męczennicę z IX wieku1.

Krewni

  • francuskie Noël, „Boże Narodzenie” (obok starofrancuskiego nael); o powstało z rozpodobnienia dwóch a w natalis2
  • włoskie natale, staroprowansalskie nadal2
  • imię Noelle, które DMNES zestawia z Natalią1

Ciekawostka

U pierwszych chrześcijan natalis świętego był dniem jego śmierci. Św. Ambroży tłumaczył, że dzień pogrzebu nazywa się urodzinami, bo „uwolnieni z więzienia naszych win, rodzimy się do wolności Zbawiciela”4. Dla odróżnienia pisano natale genuinum o przyjściu na świat i natale passionis o przejściu do lepszego życia4.

Źródła

Footnotes

  1. Dictionary of Medieval Names from European Sources, S. L. Uckelman, „Natalie”, pobrano 2026-10-11, kopia: zrodla/2026/10/37d0c1389fdd8eef.md ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. CNRTL / ATILF, Trésor de la langue française informatisé: noël, etymologia, pobrano 2026-10-11, kopia: zrodla/2026/10/0a9f239000f943fa.md ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl), Imiona żeńskie nadane dzieciom w Polsce w 2025 r. (imię pierwsze), pobrano 2026-10-11, kopia: zrodla/2026/10/b2434a455eddd1ed.md ↩ ↩2

  4. New Advent, H. Thurston, „Natal Day”, The Catholic Encyclopedia (1911), pobrano 2026-10-11, kopia: zrodla/2026/10/c2eddec4133e2436.md ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  5. Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl), Imiona żeńskie nadane dzieciom w Polsce w 2020 r. (imię pierwsze), pobrano 2026-10-11, kopia: zrodla/2026/10/778018e725e28702.md ↩

  6. Orthodox Church in America, Martyrs Adrian and Natalia and 23 companions, of Nicomedia, pobrano 2026-10-11, kopia: zrodla/2026/10/6c44f1ba13243d90.md ↩ ↩2

Graf

Odnośniki zwrotne